Kronik hastalığı olan bir aile büyüğüne serum gerektiğinde ailenin ilk sorusu genellikle şu oluyor: şekeri var, böbrekleri zayıf, kalbi yorgun; bu serum ona dokunur mu? Çok kuşaklı evlerde bu soru sıkça gündeme gelir. Hekimin istediği sıvı tedavisini evde yapıyoruz, ama istemi hastanın hastalıklarını göz önünde tutarak okuyor, akış hızını buna göre ayarlıyor ve hemşireyi uygulama bitene kadar evde tutuyoruz.
Hekim İsteminde Neler Yazar?
Damar yolundan verilecek her sıvı ve ilaç için hekim istemi gerekiyor. İyi hazırlanmış bir istemde şu bilgiler yer alıyor:
- Sıvının adı ve miktarı: Örneğin izotonik tuzlu serum, dekstrozlu serum ya da Ringer laktat ve kaç mililitre verileceği.
- Eklenecek ilaç: Varsa ilacın adı ve dozu.
- Akış hızı: Sıvının ne kadar sürede verileceği.
- Tekrar: Tek seferlik mi, yoksa günlerce tekrarlanacak bir kür mü olduğu.
Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden ya da başka bir kurumdan çıkarken damar yoluyla tedavinin evde süreceği söylendiyse epikriz ve reçete bu bilgileri içerir. Elinizde istem yoksa önce evde hekim muayenesi yapılıyor ve gerekiyorsa istem orada düzenleniyor.
Kronik Hastalıklarda Serumun Ayarlanması
Şeker hastaları
Dekstroz içeren serumlar kan şekerini yükseltebiliyor. Bu yüzden şeker hastasında uygulama öncesinde ve sonrasında kan şekeri ölçülebiliyor; insülin kullanan hastada dozun ayarlanması gerekip gerekmediği hekimle konuşuluyor. Evdeki şeker ölçüm cihazınızı ve son ölçümleri hazır tutmanız işe yarıyor.
Böbrek hastaları
Böbrekleri yeterince çalışmayan bir hastada atılamayan sıvı vücutta birikiyor. Verilecek miktarı hekim hesaplıyor; bir torba daha takalım yaklaşımı bu hastalarda tehlikeli. Son böbrek değerlerini içeren tahliller bu nedenle önemli. Diyaliz fistülü olan kol damar yolu için hiç kullanılmıyor; tansiyon da o koldan ölçülmüyor. Diyalize giren bir hastada serumun diyaliz günlerine göre zamanlanması gerekebiliyor, bu yüzden diyaliz takvimini de görüşmede belirtmeniz önemli.
Kalp hastaları
Kalp yetmezliğinde hızlı giden sıvı kalbi zorlayıp akciğerde birikebiliyor. Akış bilinçli olarak yavaş tutuluyor ve hemşire nefes darlığı, öksürük ve bacaklarda şişlik açısından hastayı izliyor. Uygulama bu yüzden daha uzun sürüyor. İdrar söktürücü kullanan bir kalp hastasında ilacın saati ile serumun saati de birlikte düşünülüyor.
İleri yaştaki hastalar
Yaşlılarda cilt incelmiş ve damarlar kırılgan olduğundan hemşire daha küçük bir kanül seçiyor, flasteri cildi zedelemeyecek biçimde yapıştırıyor. Yaşlı hastada susama hissi azaldığı için sıvı kaybı fark edilmeden ilerleyebiliyor; ağız kuruluğu, koyu renkli idrar ya da alışılmadık bir uyuşukluk gördüyseniz bunu hekime mutlaka aktarın. Uzun süredir tedavi gören ya da çok kez damar yolu açılmış hastalarda damar bulmak zorlaşabiliyor; hemşire birkaç denemeden sonra ısrar etmiyor ve gerekirse hastanın bir sağlık kuruluşuna yönlendirilmesini öneriyor.
Uygulama Sırasında Olabilecekler ve Hemşirenin Tepkisi
Hemşire önce istemi, sıvının son kullanma tarihini ve berraklığını kontrol ediyor, alerji öyküsünü soruyor. Damar çoğunlukla el sırtından ya da ön koldan seçiliyor; felçli taraf, meme ameliyatı olan taraf ve ödemli bölgeler kullanılmıyor. Serum boyunca hemşire odadan ayrılmıyor, çünkü olası sorunların çoğu erken fark edildiğinde kolayca çözülüyor:
- Sıvının damar dışına kaçması: Giriş yerinde şişlik, gerginlik ve soğukluk. Akış durduruluyor, kanül çıkarılıyor, gerekirse başka bir yerden yeniden açılıyor.
- Damar iltihabı: Damar boyunca kızarıklık, ısı artışı ve ağrı. Uygulama sonlandırılıyor ve bölge izleniyor.
- Alerjik tepki: Kaşıntı, döküntü ya da nefes darlığı. Uygulama hemen durduruluyor ve müdahale ediliyor.
- Sıvı yüklenmesi: Özellikle kalp ve böbrek hastalarında nefes darlığı. Doğru akış hızı bunu önlemenin yolu.
Serum bitince kanül çıkarılıyor, bölgeye bastırılıp pansuman yapılıyor ve hasta kısa bir süre daha gözleniyor. Kullanılan iğneler delinmeye dayanıklı kutuda evden çıkarılıyor.
Ziyaret Öncesi Ailenin Hazırlığı
Kalabalık bir evde birkaç basit hazırlık uygulamayı hem kolaylaştırıyor hem güvenli kılıyor:
- Hastanın kullandığı bütün ilaçları ve son tahlil sonuçlarını bir araya getirin.
- Reçeteli sıvı ya da ilaç eczaneden alınmış olsun; buzdolabında saklanıyorsa ziyaretten kısa süre önce dışarı çıkarın.
- Hastanın uzanacağı yerde serum torbasını hastanın belirgin biçimde üstünde asacak bir nokta düşünün.
- Uygulama boyunca küçük çocukların serum hortumuna dokunmamasına dikkat edin.
- Sıvı kısıtlaması yoksa hastanın ziyaretten önce biraz su içmesi damarın bulunmasını kolaylaştırır.
Serum seti, kanül, flaster, antiseptik ve eldiven ekip tarafından getiriliyor; hepsi tek kullanımlık.
Atatürk ve Çakmak gibi yoğun apartman dokusunun olduğu mahallelerde bazı binalarda asansör bulunmayabiliyor. Serum için bu bir engel değil; hemşire malzemeyle merdiveni kendisi çıkıyor. Ancak hastanın durumu evde serumla yönetilemeyecek kadar ağırsa ve nakil gerekirse, kat bilgisi sedye planlamasını belirlediği için randevu sırasında bunu da soruyoruz.
Site Girişi, Geliş ve Ücret
Dudullu, Tepeüstü ve İnkılap çevresindeki sitelerde girişte güvenlik bulunuyor; ziyaret saatini ve daire bilgisini önceden bildirmeniz ekibin kapıda beklememesini sağlıyor. Ekipler ilçeye TEM, Dudullu bağlantısı ve Ümraniye metro hattı çevresinden geliyor; varış saati trafiğe göre değiştiği için randevu saatini birlikte belirliyoruz. Günlük tekrarlanan bir kürde saatler ilacın dozlar arası aralığına göre baştan planlanıyor; gece ya da hafta sonuna denk gelen bir doz için talep ayrıca planlanıyor.
Ücret; sıvının miktarına, akış hızının belirlediği süreye, ilaç eklenip eklenmediğine, kaç uygulama yapılacağına ve damar yolunun açılma güçlüğüne göre değişiyor.
Bilinç bulanıklığı, hızlı ve zayıf nabız, idrarın kesilmesi, durmayan kusma ya da şiddetli karın ağrısı varsa evde serum uygun değil; hayati tehlike düşündüren her durumda önce 112 aranmalı.
Sık Sorulan Sorular
Annem şeker hastası; dekstrozlu serum ona zarar verir mi?
Böbrek hastası birine evde serum takılabilir mi?
Serum sırasında kolda şişlik olursa ne olur?
Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden çıkarken antibiyotik kürü önerildi; her gün gelebilir misiniz?
Hemşire serumu takıp gider mi?
Ümraniye Evde Serum Takma Hizmeti için bize ulaşın
Hastanın durumunu anlatın, uygun ekibi ve zamanı birlikte planlayalım.