Mide üşütmesi geçiren bir çocuğun annesi, ishal ve kusmayla halsiz düşen bir genç ya da antibiyotiği damardan alması gereken yaşlı bir hasta: Esenyurt'ta serum talebi farklı evlerden ve farklı gerekçelerle geliyor. Ortak nokta, hastanın bir koltukta saatlerce oturmak yerine kendi yatağında uzanarak tedaviyi almak istemesi. Evameet'in evde serum hizmetinde hemşire, hekimin yazdığı sıvıyı ve gereken tüm sarf malzemesini getirip damar yolunu açıyor, akışı ayarlıyor ve torba boşalana kadar hastanın başından ayrılmıyor.
Serumdan önce hekim istemi şart
Damardan verilen her sıvı ve ilaç bir hekim kararı gerektiriyor. Hangi serumun, ne miktarda ve hangi hızda verileceği hastanın yaşına, kalp ve böbrek durumuna, kan şekerine ve neden halsiz olduğuna göre değişiyor. Bu nedenle "bir kuvvet serumu takalım" gibi taleplerde istem olmadan uygulama yapmıyoruz. Elinizde yakın tarihli bir reçete ya da istem yoksa önce evde hekim muayenesi planlanıyor; hekim gerekli görürse istemi düzenliyor ve serum aynı ziyarette ya da bir sonrakinde takılıyor.
Hangi sıvılar kullanılıyor?
- İzotonik sodyum klorür: kaybedilen sıvının yerine konmasında en sık kullanılan, içeriği vücut sıvısına yakın serum.
- Dekstrozlu serum: enerji ve sıvı açığı için; şeker hastalarında ölçümle birlikte verilir.
- Ringer laktat: elektrolit içeriği daha zengin, belirli durumlarda hekimin tercih ettiği sıvı.
- İlaç sulandırma sıvıları: antibiyotik gibi damar içi ilaçların içine katılarak verildiği küçük hacimli torbalar.
Genç bir ilçede serumun sık nedenleri
Esenyurt'un nüfusu ağırlıkla genç ve yeni yerleşmiş ailelerden oluşuyor. Bu yüzden talep listesinde ishal ve kusma sonrası sıvı kaybı, gebelikte şiddetli bulantı nedeniyle hekim tarafından istenen destek, ameliyat sonrasında evde süren antibiyotik tedavisi öne çıkıyor. Aynı evde yaşayan yaşlı anne babalarda ise sorun çoğu zaman sessiz ilerliyor: susama hissi azaldığı için yeterince su içilmiyor ve halsizlik ancak belirginleştiğinde fark ediliyor.
Çocuklarda damar yolu açmak ve serum vermek daha dikkatli bir değerlendirme istiyor; burada da kararı hekim veriyor ve uygulamanın evde yapılıp yapılamayacağını o belirliyor.
Hemşire geldiğinde sırasıyla neler oluyor?
Hemşire önce istemi, torbanın üzerindeki sıvı adını, miktarını ve son kullanma tarihini kontrol ediyor; sıvının berrak olup olmadığına bakıyor. Hastaya alerjisi soruluyor. Ardından kolun rahatça desteklenebileceği bir yatış düzeni kuruluyor. Evde serum askısı yoksa torbanın hasta seviyesinin belirgin şekilde üstünde kalacağı güvenli bir askı noktası bulunuyor; bir dolap kapağı ya da sağlam bir askılık işe yarayabiliyor.
Damar için genellikle el sırtı ya da ön kol seçiliyor. Felç geçirmiş taraf, meme ameliyatı olmuş taraf, diyaliz fistülü bulunan kol, şişmiş ya da enfekte bölge kullanılmıyor. Cilt antiseptikle temizlenip tek kullanımlık steril kanülle damar yolu açılıyor ve sabitleniyor. Damla hızı istemde yazan değere göre ayarlanıyor.
Uygulama boyunca izlem
Serum akarken hemşire yanınızda kalıyor. Giriş yerinde şişlik, kızarıklık ya da yanma; hastada çarpıntı, nefes darlığı, kaşıntı veya bulantı açısından izliyor. Torba bitince kanül çıkarılıyor, bölgeye bastırılıp pansuman yapılıyor, hasta kısa bir süre daha gözleniyor ve uygulama kayda geçiriliyor. Süre, verilecek sıvının hacmine ve hekimin belirlediği akış hızına bağlı; bu yüzden randevu saatini sıvının miktarını öğrendikten sonra birlikte belirliyoruz.
Kanül bir sonraki doza kadar kolda kalabilir mi?
Aynı gün içinde ikinci bir doz yazılmışsa hekim kanülün yerinde bırakılmasını uygun görebiliyor. Bu durumda hemşire kanülü kapatıp sabitliyor, hasta yakınına kolun ıslatılmaması, sargının çekiştirilmemesi ve giriş yerinde kızarıklık ya da akıntı olursa haber verilmesi gerektiğini anlatıyor. Küçük çocuğu olan evlerde kanülün takılı kaldığı kolun çocuğun çekiştirebileceği şekilde açıkta kalmaması da konuşuluyor. Kanülün ne kadar süre kalabileceğine hekim istemi ve giriş yerinin durumu karar veriyor; şüpheli bir görünüm varsa yeni bir damar yolu açılıyor.
Kalp ve böbrek hastasında yavaş gitmek
Kalp yetmezliği ya da böbrek yetmezliği olan bir hastada sıvının hızlı verilmesi akciğerde birikime yol açabiliyor. Bu hastalarda akış bilerek düşük tutuluyor, süre uzuyor ve hemşire nefes alışını, bilekteki ve bacaklardaki şişliği daha sık kontrol ediyor. Hasta yakınından serum sırasında hastanın "nefesim daraldı" demesi ya da yatarken öksürüğünün artması gibi değişiklikleri hemen söylemesini istiyoruz. Damar yapısı zayıf, çok kilo kaybetmiş hastalarda damar yolu açmak zorlaşabiliyor; böyle bir durumda tekrar tekrar denemek yerine hekime bilgi verilip başka bir yol konuşuluyor.
Esenyurt adresinde hazırlık: blok, kat ve askı
Esenyurt'ta yoğun apartman bölgeleri ile kapılı siteler bir arada ve yeni sokakların adresini bulmak zaman zaman güçleşiyor. Randevu alırken site ve blok adını, kapı numarasını, varsa güvenlik girişini paylaşmanız; mümkünse telefondan konum göndermeniz ekibin kapıda vakit kaybetmesini önlüyor. İlçe geniş bir alana yayıldığı için Kıraç'tan, Yenikent'ten ya da Balıkyolu'ndan gelen talepler mahalle bilgisine göre sıralanıyor; E-5 ve TEM üzerindeki yoğunluğa göre saat sizinle birlikte netleşiyor.
- Hastanın uzanacağı yatağın çevresinde ışığı yeterli bir alan açın.
- Reçeteli ilaç ya da serum eczaneden alındıysa kutusuyla birlikte hazır tutun.
- Hastanın kahvaltısını ya da hafif bir öğününü işlemden önce yapmasına hekim engel değilse izin verin.
- Evde küçük çocuk veya evcil hayvan varsa serum süresince odadan uzak tutulmasını sağlayın.
Serum seti, kanül, antiseptik ve pansuman malzemesi tek kullanımlık olarak ekipten geliyor. Ücret; sıvının türü ve uygulamanın süresi, mesai içi ya da dışı olması gibi etkenlere göre belirleniyor. Gece veya hafta sonu talebi ayrıca planlanıyor. Hastada bilinç bulanıklığı, şiddetli nefes darlığı ya da göğüs ağrısı varsa evde serum beklenmemeli, doğrudan 112 aranmalı.
Sık Sorulan Sorular
Esenyurt'ta reçetemiz yok, serum yine de takılır mı?
Serum takılırken evde askı olması gerekiyor mu?
Gebelikte bulantı için evde serum alınabilir mi?
Annemizin böbrek hastalığı var, serum riskli mi?
Serum bittikten sonra kolda nelere bakmalıyız?
Esenyurt Evde Serum Takma Hizmeti için bize ulaşın
Hastanın durumunu anlatın, uygun ekibi ve zamanı birlikte planlayalım.