Ateşli bir hastalık sonrası bitkin düşen bir dede, kemoterapi döneminde bulantıdan yemek yiyemeyen bir anne ya da ameliyattan sonra antibiyotiği damardan almaya devam eden bir genç: Gaziosmanpaşa'da evde serum talebi genellikle bu tür ev içi tablolardan doğuyor. Hastayı dik bir sokaktan indirip saatlerce bir sedyede tutmak yerine serumun kendi odasında verilmesi hem hastayı hem aileyi rahatlatıyor. Evameet'in hemşiresi hekim isteminde yazan sıvıyı ve steril malzemeyi getiriyor, damar yolunu açıyor, akışı ayarlıyor ve torba bitene kadar odadan çıkmıyor.
Serum kararı kimde?
Damardan verilecek sıvının türünü, miktarını ve hızını hekim belirliyor. Bu, kural olduğu kadar güvenlik meselesi: kalbi zayıf bir hastaya hızlı verilen sıvı nefes darlığına, şeker hastasına istemsiz verilen dekstroz kan şekerinin yükselmesine yol açabiliyor. Bu yüzden elinizde yazılı bir istem olup olmadığını ilk görüşmede soruyoruz. İstem yoksa önce evde hekim muayenesi planlanıyor, hekim gerekli görürse istemi yazıyor ve serum aynı ziyarette ya da bir sonrakinde uygulanıyor.
Hekimin yazabileceği başlıca sıvılar
- Serum fizyolojik (izotonik): sıvı açığını kapatmada en sık başvurulan, vücut sıvısına yakın içerikli serum.
- Dekstroz: enerji ve sıvı desteği; diyabetli hastada kan şekeri ölçülerek verilir.
- Ringer laktat: daha zengin elektrolit içeriğiyle bazı durumlarda tercih edilir.
- İlaçlı küçük torbalar: antibiyotik ya da bulantı ilacı gibi damar içi tedavilerin uygun sıvıyla verilmesi.
Kimler için evde serum düşünülüyor?
Gaziosmanpaşa'nın çok kuşaklı aile yapısında hem yaşlı hem genç hastalar için talep geliyor. Yaşlılarda susama duygusu azaldığı için sıvı kaybı sessizce ilerliyor; aile bunu çoğu zaman idrarın azalması, ağız kuruluğu ya da birden ortaya çıkan dalgınlıkla fark ediyor. Gençlerde ise mide bağırsak enfeksiyonu, yüksek ateş ya da ameliyat sonrası damar içi antibiyotik tedavisi öne çıkıyor. Onkolojik tedavi gören hastalarda bulantı nedeniyle ağızdan ilaç alınamadığında hekimin istediği destek de evde verilebiliyor; port kateteri olan hastalarda port bakımı ve yıkaması da hemşirelik hizmetinin bir parçası.
Ailelerin sık sorduğu bir konu da "kuvvet serumu". Vitamin ve mineral içeren karışımlar ancak hekimin bir eksiklik ya da gereklilik gördüğü durumlarda, istemle veriliyor. Genel bir yorgunluk için istemsiz serum takmıyoruz; yorgunluğun nedeni muayeneyle araştırılmadan verilen bir serum, altta yatan sorunu gizleyebiliyor. Kansızlık, tiroit sorunu, uyku düzensizliği ya da bir ilacın yan etkisi gibi nedenler başka bir yaklaşım gerektiriyor. Bu yüzden böyle bir talepte önce hekimin hastayı görmesini öneriyoruz.
Hemşirenin odada yaptıkları
Başlamadan önce
Hemşire istemi torbanın etiketiyle karşılaştırıyor; sıvının adını, miktarını, son kullanma tarihini ve berraklığını kontrol ediyor. Alerji öyküsü soruluyor. Hastanın sırtüstü ya da hafif yüksekte rahat uzanabileceği bir düzen kuruluyor; kolun altına yastık konuyor. Askı yoksa torbanın hasta seviyesinin belirgin şekilde üstünde duracağı sağlam bir nokta seçiliyor.
Damar yolunun açılması
Damar seçerken hemşire önce iki kolu da inceliyor. Çoğu hastada el üstündeki ya da dirseğin altındaki toplardamarlardan biri uygun oluyor. İnme sonrası güçsüz kalan kol, meme cerrahisi yapılmış tarafın kolu, diyaliz için fistül hazırlanmış kol, ödemli ya da iltihaplı deri bu iş için seçilmiyor. Deri antiseptikle silindikten sonra kanül yerleştirilip bantla sabitleniyor; damla sayacı istemdeki değere getiriliyor.
Akış sürerken ve bittiğinde
Torba boşalana kadar hemşire odada. Gözü hem kanülün girdiği noktada, yani şişme, renk değişimi ya da yanma olup olmadığında, hem de hastanın yüzünde ve nefesinde: çarpıntı, kaşıntı, mide bulantısı ya da göğüste sıkışma bir tepkinin işareti olabiliyor. Sıvı bittiğinde kanül çekiliyor, delik bir süre pamukla bastırılıyor ve üzerine küçük bir pansuman konuyor. Hemşire hastanın iyi olduğunu gördükten sonra uygulamayı not ediyor. İşin uzunluğu torbanın büyüklüğüne ve yazılan hıza bağlı; ziyaret saatini bu iki bilgiye bakarak öneriyoruz.
Kalp, böbrek ve ileri yaşta ölçülü hız
Kalp yetmezliği ya da böbrek yetmezliği olan hastalarda sıvı yavaş veriliyor; aksi hâlde sıvı akciğerde birikebiliyor. Hemşire bu hastalarda nefes alışını, öksürüğü ve bacaklardaki şişliği daha sık kontrol ediyor. Hasta yakınından da serum sırasında hastanın nefesinin daraldığını söylemesi, yatarken rahatsızlanması ya da yüzünde şişlik fark edilmesi gibi değişiklikleri hemen bildirmesini istiyoruz. İnce ve kırılgan damarı olan yaşlılarda damar yolu açmak zorlaşabiliyor; hemşire hastayı yormamak için çok kez denemiyor, hekime danışılarak başka bir yol değerlendiriliyor.
Gaziosmanpaşa'daki eviniz için hazırlık
İlçenin sık apartman dokusunda bazı sokaklar dik ve dar; aracın binaya yanaşamadığı durumlar oluyor. Randevu alırken bina girişini, merdiven ve asansör durumunu, hastanın bulunduğu katı söylemeniz ekibin hazırlığını kolaylaştırıyor. Kentsel dönüşüm nedeniyle adresiniz yakın zamanda değiştiyse yeni sokak adını ve konumunuzu paylaşın; ekip yola çıkmadan önce konumu teyit ediyor. Ziyaret saati TEM bağlantısındaki yoğunluğa göre sizinle birlikte belirleniyor.
- Hastanın yatağının çevresinde hemşirenin rahat çalışabileceği bir boşluk açın.
- Eczaneden alınmış ilaç ya da sıvı varsa kutusunu ve reçetesini saklayın.
- Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden taburcu olduysanız raporu ve istemi hazır tutun.
- Serum süresince odada çok kişi bulunmamasına, çocukların kanüle dokunmamasına dikkat edin.
- Hastanın son bir iki günde ne kadar su içtiğini, idrarının azalıp azalmadığını ve kullandığı ilaçları bir kâğıda yazın; hemşire bu bilgiyi kayda ekler.
Kullanılan kanül, set ve pansuman gereçlerinin tamamı tek kullanımlık; bunları biz getiriyoruz. Fiyatı sıvının ve ilacın ne olduğu, uygulamanın uzunluğu ve saat dilimi belirliyor; mesai dışı ve hafta sonu istekleri ayrıca planlanır. Bilinci bulanıklaşan, göğsü ağrıyan ya da nefes almakta çok zorlanan bir hasta için serum randevusu beklenmez; 112 aranır.
Sık Sorulan Sorular
Gaziosmanpaşa'da evde serum için ilk adım nedir?
Kemoterapi alan annemize evde serum verilebilir mi?
Serum sırasında hasta tuvalete kalkabilir mi?
Torbanın akışı yavaşladı, bu bir sorun mu?
Uygulamadan sonra hangi durumda tekrar aramalıyız?
Gaziosmanpaşa Evde Serum Takma Hizmeti için bize ulaşın
Hastanın durumunu anlatın, uygun ekibi ve zamanı birlikte planlayalım.