Serum talebi çoğu zaman beklenmedik bir anda geliyor: mide barsak enfeksiyonuyla susuz kalmış bir genç, birkaç gündür ağızdan bir şey alamayan yaşlı bir anne, ya da hastaneden damardan antibiyotik kürüyle eve gönderilmiş bir yakın. Sultangazi'nin genç ve kalabalık nüfusunda bu talepler hem gençlerden hem yaşlılardan geliyor. Evameet Mobil Sağlık hemşireleri Cebeci, Habibler, Uğur Mumcu, Esentepe, 50. Yıl ve Yayla'daki evlere gelerek hekimin istediği sıvıyı ya da ilacı evde veriyor; uygulama sona erene kadar hastanın başında kalıyor.
Hekim İstemi Olmadan Neden Başlamıyoruz?
Bir torba serum dışarıdan sıradan görünse de içeriği hastaya göre seçiliyor. Sıvı kaybını yerine koymak için çoğunlukla tuzlu izotonik sıvı kullanılıyor; enerji desteği gerekiyorsa dekstrozlu sıvılar, elektrolit dengesi için Ringer laktat, damardan antibiyotik verilecekse ilacı taşıyan bir sulandırma sıvısı tercih ediliyor. Hangi sıvının, ne kadar ve ne hızla verileceği hastanın kalbine, böbreğine ve kan değerlerine bağlı. Bu kararı ancak hekim verebiliyor. Kalp ya da böbrek hastası birine hızlı ve fazla verilen sıvı akciğerde birikebiliyor; şeker hastasına düşünülmeden verilen dekstroz ise kan şekerini yükseltebiliyor. Kısacası doğru görünen bir torba yanlış hastada sorun çıkarabiliyor.
Bu yüzden yazılı bir hekim istemi olmadan uygulamaya başlamıyoruz. Vitamin ya da kuvvet amaçlı istenen serumlar da bunun dışında değil. İsteminiz yoksa önce evde doktor hizmetimizle muayene planlanıyor; hekim serum gerektiğini düşünürse istemi düzenliyor, gerekmiyorsa başka bir yol öneriyor.
Yamaçtaki Apartmana Hazırlıklı Gelmek
İlçenin büyük kısmı eğimli bir arazide, apartmanlar ağırlıkta. Hemşire araçtan inip bütün malzemeyi elde taşıyarak eve çıkıyor: serum seti, kanüller, sabitleme bandı, antiseptik, eldiven ve kullanılmış iğneler için atık kutusu. Kat bilgisini, asansör olup olmadığını ve aracın durabileceği noktayı önceden öğrenmek bu yüzden önemli. Ziyaret saatini TEM bağlantısındaki ve ilçe içindeki yoğunluğa göre sizinle birlikte belirliyoruz.
Evde sizden beklenenler basit:
- Hekimin reçete ettiği sıvı ya da ilacın hazır olması.
- Hastanın uzanabileceği bir yatak ya da kanepe, kolun dayanabileceği bir yastık.
- Torbanın asılabileceği yüksek ve sağlam bir nokta.
- Buzdolabında saklanan bir ilaç varsa uygulamadan kısa süre önce dışarı çıkarılması.
- Çocukların uygulama süresince başka bir odada oyalanması.
Damar Yolundan Sıvının Bitmesine
Hemşire önce istemi, sıvının adını, miktarını, son kullanma tarihini ve berraklığını kontrol ediyor; bulanık ya da tortulu bir sıvı kullanılmıyor. Hastaya alerjisi soruluyor. Damar için el sırtı ya da ön kol seçiliyor; felç geçirmiş taraf, meme ameliyatı yapılmış taraf, diyaliz fistülü bulunan kol, ödemli ve enfekte bölgeler kullanılmıyor. Bölge antiseptikle temizleniyor, tek kullanımlık steril kanül yerleştirilip sabitleniyor, damla hızı istemdeki değere ayarlanıyor.
Akış boyunca hemşire evde kalıyor ve gözlemlerini sürdürüyor. Kanülün çevresinde şişlik, sertlik ya da soğukluk sıvının damar dışına kaçtığını düşündürüyor; bu durumda akış durduruluyor ve gerekirse başka bir bölgeden yeniden damar yolu açılıyor. Damar boyunca kızarıklık ve ağrı damar iltihabına işaret edebiliyor. Kaşıntı, döküntü ve nefes darlığı alerjik tepkiyi akla getiriyor ve uygulama derhal kesiliyor. Serum bittiğinde kanül çıkarılıyor, bölgeye baskı uygulanıp küçük bir pansuman yapılıyor, hasta kısa bir süre izleniyor ve uygulama kayda geçiriliyor.
Damar bulunamazsa
Uzun süre tedavi görmüş, zayıflamış ya da çok sıvı kaybetmiş hastalarda damar yolu açmak güçleşebiliyor. Hemşiremiz sınırlı sayıda denemeden sonra ısrar etmiyor; tekrarlanan girişim hem hastayı yoruyor hem dokuya zarar veriyor. Böyle bir durumda hastayı uygun bir sağlık kuruluşuna yönlendiriyor, nakil gerekiyorsa yardımcı oluyoruz. Kolun ılık bir havluyla ısıtılması ve bir süre aşağı sarkıtılması damarı belirginleştirmeye yardım ediyor.
Genç Hastada da, Yaşlı Hastada da Dikkat
Genç bir hastada sıvı kaybı çoğu zaman tek bir uygulamayla toparlanıyor; yine de hekim kusma ve ishalin nedenini, ağızdan sıvı alımının ne zaman yeniden başlatılacağını değerlendiriyor. Yaşlı hastada ise tablo daha hassas. İnce cilt ve kırılgan damar nedeniyle daha küçük kanül seçiliyor. Kalp yetmezliği olan hastada akış yavaş tutuluyor, nefes darlığı ve öksürük yakından izleniyor. Böbrek yetmezliğinde miktarı hekim hesaplıyor, ek bir torba ancak onun kararıyla veriliyor. Şeker hastasında dekstrozlu sıvı öncesinde ve sonrasında kan şekeri ölçülebiliyor.
Hemşire gittikten sonra
Uygulama bittiğinde iş tamamen bitmiş olmuyor. Hemşire ayrılmadan önce hasta yakınına birkaç şey anlatıyor: pansumanın ne zaman çıkarılabileceği, kanül yerinde morluk olursa bunun çoğu zaman zararsız olduğu, ancak damar boyunca kızarıklık, sıcaklık ya da sertlik yayılırsa haber verilmesi gerektiği. Sıvı kaybı nedeniyle serum alan hastada ağızdan sıvı alımının küçük yudumlarla yeniden başlatılması, idrar miktarının ve renginin izlenmesi öneriliyor. Ateş, yeniden başlayan kusma ya da artan halsizlik de bildirilmesi gereken durumlar arasında. Günlük kür alan hastalarda bir sonraki ziyaretin saati bu konuşmada netleşiyor ve uygulamaya ait bilgiler kayıt dosyasına işleniyor.
Ne Zaman Serum Yerine 112?
Hastada bilinç bulanıklığı, uyandırmakta güçlük, belirgin tansiyon düşüklüğü, hızlı ve zayıf nabız, idrarın neredeyse kesilmesi, durdurulamayan kusma ya da şiddetli karın ağrısı varsa evde serum uygun değil; 112 aranmalı veya bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Ücret; sıvının miktarı ve akış hızına bağlı uygulama süresine, içine ilaç eklenip eklenmediğine, kaç gün tekrarlanacağına ve zaman dilimine göre değişiyor. Bilgi almak için arayabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Sultangazi'de akşam saatlerinde serum taktırabilir miyiz?
Genç bir hastada da hekim istemi şart mı?
Serum ne kadar sürüyor?
Antibiyotik kürü birkaç gün sürecek, her gün yeniden mi damar yolu açılacak?
Serum takılan kolda ağrı olması normal mi?
Sultangazi Evde Serum Takma Hizmeti için bize ulaşın
Hastanın durumunu anlatın, uygun ekibi ve zamanı birlikte planlayalım.