Yaşlı bir insanda sıvı kaybı sessiz ilerliyor. Susama hissi azaldığı için gün boyunca birkaç yudumla yetiniliyor, sonra bir sabah halsizlik, baş dönmesi ya da kafa karışıklığı başlıyor. Kadıköy'ün yaş ortalaması yüksek mahallelerinde evde serum talebinin önemli bir kısmı böyle durumlardan, bir kısmı da hastaneden damardan ilaç tedavisiyle taburcu olan hastalardan geliyor. Evameet Mobil Sağlık hemşireleri Moda, Fenerbahçe, Caddebostan, Suadiye, Erenköy, Göztepe, Kozyatağı ve Acıbadem'deki evlerde, hekimin istediği sıvıyı ya da ilacı veriyor ve uygulama bitene kadar evde kalıyor.
Yaşlı Hastada Serum Kararı Kimin?
Bu karar her zaman hekimin. Hangi sıvının seçileceği, ne kadar verileceği ve hangi hızla akacağı; hastanın kalp, böbrek ve şeker durumuna, kullandığı ilaçlara ve kan değerlerine göre belirleniyor. Kaybedilen sıvının yerine konmasında çoğunlukla tuzlu izotonik sıvı, enerji desteğinde dekstrozlu sıvılar, belirli tablolarda Ringer laktat tercih ediliyor; damardan antibiyotik verilecekse ilacı taşıyan bir sulandırma sıvısı kullanılıyor. Yaşlı bir bireyde yanlış seçilen ya da hızlı verilen sıvı kalbi zorlayabiliyor.
Bu nedenle uygulamaya yazılı bir hekim istemiyle başlıyoruz; kuvvet serumu ya da vitamin serumu gibi istekleri de hekim değerlendirmesi olmadan karşılamıyoruz. İstem yoksa önce evde doktor muayenesi yapılıyor. Hekim, halsizliğin nedeninin gerçekten sıvı kaybı olup olmadığını da araştırıyor; çünkü yaşlılarda aynı tablonun altında enfeksiyon ya da ilaç yan etkisi de olabiliyor.
İnce Cilt, Kırılgan Damar: Uygulamada Özen
İleri yaşta cilt incelmiş, damarlar kırılganlaşmış oluyor. Hemşiremiz bu yüzden daha küçük bir kanül seçiyor, sabitleme bandını cildi zedelemeyecek şekilde yerleştiriyor ve çıkarırken de aynı dikkati gösteriyor. Damar için genellikle el sırtı ya da ön kol değerlendiriliyor; felçli taraf, meme ameliyatı geçirilmiş taraf, diyaliz fistülü olan kol ve ödemli bölgeler kullanılmıyor.
Uygulama öncesinde istemdeki sıvının adı, miktarı ve son kullanma tarihi kontrol ediliyor, sıvının berrak olduğuna bakılıyor, hastaya alerjisi soruluyor. Cilt antiseptikle temizlendikten sonra tek kullanımlık steril kanül yerleştiriliyor ve damla hızı istemdeki değere ayarlanıyor.
Damar bulmak güçleştiğinde
Yaşlı, zayıflamış ya da ciddi sıvı kaybı olan hastalarda damar yolu açmak zorlaşabiliyor. Hemşiremiz belirli sayıda denemeden sonra ısrar etmiyor; ısrarlı girişim hem hastayı yoruyor hem dokuyu zedeliyor. Bu durumda hastayı uygun bir sağlık kuruluşuna yönlendiriyor, nakil gerekiyorsa organizasyona yardımcı oluyoruz. Uygulamadan önce kolun ılık bir havluyla ısıtılması ve odanın sıcak tutulması işi kolaylaştırıyor.
Kalp ve Böbrek Hastasında Yavaş Akış
Kadıköy'deki yaşlı hastaların önemli bir kısmında kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği ya da şeker hastalığı gibi eşlik eden sorunlar var. Kalp yetmezliğinde sıvı yükü kalbi zorladığı için damla hızı bilinçli olarak yavaş tutuluyor; uygulama bu yüzden uzuyor. Böbrek yetmezliğinde vücuttan atılamayan sıvı birikebildiği için miktarı hekim hesaplıyor. Şeker hastasında dekstrozlu sıvı veriliyorsa öncesinde ve sonrasında kan şekeri ölçülebiliyor.
Uygulama boyunca hemşire hastanın başında kalarak şu belirtileri izliyor:
- Kanül çevresinde şişlik, gerginlik ya da soğukluk: sıvının damar dışına kaçması.
- Damar boyunca kızarıklık, sıcaklık ve ağrı: damar iltihabı.
- Kaşıntı, döküntü, nefes darlığı: alerjik tepki.
- Öksürük, hırıltılı solunum, nefes darlığı: sıvı yüklenmesi.
Bu belirtilerden biri görüldüğünde akış durduruluyor ve gereken müdahale yapılıyor. Serum bittiğinde kanül çıkarılıyor, bölgeye bir süre baskı uygulanıyor, pansuman yapılıyor ve hasta kısa bir süre daha izleniyor. Kan sulandırıcı kullanan yaşlılarda baskı süresi biraz daha uzun tutuluyor.
Yaşlı bir çiftin evinde refakat
Uzun süredir aynı evde oturan ailelerde serum alan hastanın başında çoğu zaman yine yaşlı bir eş bulunuyor. Hemşire bu yüzden kuralları sade bir dille anlatıyor ve uygulama boyunca işi refakatçiye bırakmıyor. Kanüllü kolun fazla bükülmemesi, hattın battaniye altında kalmaması ve torbanın yere indirilmemesi en çok tekrar ettiğimiz uyarılar. Uygulama bittikten sonra eşin yapması gerekenler de kısa tutuluyor: pansumanın ne zaman çıkarılacağı, hastaya küçük yudumlarla su verilmesi ve kızarıklık ya da şişlik görülürse bizi araması. Evde başka bir yakın yaşamıyorsa, uzaktaki çocuklara da hastanın onayıyla uygulama hakkında bilgi verilebiliyor.
Taburculuk Sonrası Damardan Tedavi
Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi gibi bölgedeki bir hastaneden damar içi antibiyotik kürüyle eve dönen hastalarda tedavi birkaç gün sürebiliyor. Bu durumda ziyaret saatleri dozlar arasındaki aralığa göre planlanıyor ve mümkün olduğunca aynı hemşire yönlendiriliyor. Merkezimiz Avrupa Yakası'nda olduğu için ekibin yolu planlamaya ayrıca giriyor; düzenli kürlerde takvimin baştan kurulması bu yüzden önemli. Her uygulama sonunda verilen miktar, süre ve gözlemler kayda geçiriliyor. Kür bittiğinde bu kayıt, hastanın kontrol randevusunda hekimine gösterilebiliyor.
Hazırlık, Acil Durumlar ve Ücret
Hastanın uzanabileceği bir yatak ya da koltuk, torbanın asılabileceği yüksek ve sağlam bir nokta, reçeteli sıvı ve ilacın evde bulunması yeterli. Buzdolabında saklanan ilaç uygulamadan kısa süre önce çıkarılmalı; soğuk ilaç damarda ağrı yapabiliyor. Serum seti, kanül, flaster ve antiseptik ekibimizden geliyor, hepsi tek kullanımlık ve iğne uçları evde bırakılmıyor.
Bilinç bulanıklığı, uyandırmakta güçlük, belirgin tansiyon düşüklüğü, hızlı ve zayıf nabız, idrarın neredeyse kesilmesi, durmayan kusma ya da şiddetli karın ağrısı varsa evde serum uygun değil; 112 aranmalı. Ücret, uygulama süresine, sıvıya ilaç eklenip eklenmediğine, kaç gün tekrarlanacağına, zaman dilimine ve ekibin ulaşım planına göre değişiyor. Bilgi almak için arayabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kadıköy'de yaşayan yaşlı annem çok az su içiyor, serum gerekir mi?
Babamın kalp yetmezliği var, serum daha uzun mu sürer?
Kanül çıkarıldıktan sonra annemin kolunda morluk kaldı, normal mi?
Antibiyotik kürü için her gün aynı hemşire mi gelir?
Serum için evde ne hazırlamalıyız?
Kadıköy Evde Serum Takma Hizmeti için bize ulaşın
Hastanın durumunu anlatın, uygun ekibi ve zamanı birlikte planlayalım.